Lễ kỷ niệm 45 năm thành lập trường ĐHBK Hà Nội (15/10/2001) là mốc son khép lại chặng đường 15 năm đổi mới của Nhà trường trong cuối thế kỷ XX và mở ra chặng đường đi tới đầy khí thế trong thế kỷ XXI.

Toàn thể cán bộ và sinh viên Nhà trường lại bắt đầu bước vào giai đoạn phấn đấu mới với quyết tâm đổi mới sâu sắc, toàn diện, tăng tốc phát triển theo hướng chuẩn hoá, hiện đại hoá, chủ động hội nhập quốc tế...

Do nhu cầu công tác, trong thời gian sau năm 2001 Nhà trường liên tiếp có sự thay đổi người đứng đầu trong Ban Giám hiệu. Hiệu trưởng Hoàng Văn Phong nhận trọng trách Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ tháng 11/2002. Phó Hiệu trưởng Trần Quốc Thắng được bổ nhiệm làm Quyền Hiệu trưởng rồi sau đó là Hiệu trưởng đến hết nhiệm kỳ 1998-2003. Trên cương vị Hiệu trưởng, PGS. Trần Quốc Thắng đã cùng tập thể lãnh đạo Nhà trường tiếp tục phát huy truyền thống đoàn kết; năng động, sáng tạo thực hiện thành công các chương trình công tác của nhiệm kỳ. Với những thành tích, đóng góp của mình, PGS. Trần Quốc Thắng tiếp tục được bổ nhiệm làm Hiệu trưởng nhiệm kỳ 2003-2008.

Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Mạnh Cầm trao Huân chương Hồ Chí Minh năm 2001

Tháng 11/2004, Hiệu trưởng Trần Quốc Thắng được đề bạt là Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ. GS. Phó Hiệu trưởng Hoàng Bá Chư được bổ nhiệm làm Hiệu trưởng trường ĐHBK Hà Nội tiếp tục nhiệm kỳ 2003 - 2008 từ tháng 12/2004.  

Trên cơ sở xem xét đánh giá toàn diện tình hình Nhà trường, GS. Hoàng Bá Chư đã đề xuất Chương trình công tác 10 điểm cùng với lời kêu gọi cán bộ, sinh viên toàn trường phát huy truyền thống anh hùng và những thành tựu lớn lao đã đạt được, kiên quyết khắc phục những tồn tại yếu kém, cùng nhau tìm ra giải pháp hữu hiệu đưa Nhà trường phát triển một cách vững chắc theo mục tiêu đã định.

Chương trình công tác 10 điểm của Hiệu trưởng được cán bộ và sinh viên đồng tình hưởng ứng. Ít lâu sau, chương trình công tác này lại được tiếp sức mạnh mẽ bởi Nghị quyết Đại hội Đảng bộ trường lần thứ XXVII (8/2005) với định hướng:

Phấn đấu đẩy mạnh công cuộc đổi mới toàn diện, đặc biệt trong quản lý điều hành, tận dụng mọi nguồn lực, tiếp tục đầu tư phát triển cơ sở vật chất kỹ thuật, đội ngũ cán bộ, đi đôi với khai thác kịp thời, hợp lý, hỗ trợ đắc lực cho việc thực hiện các nhiệm vụ chính trị của trường, trước hết là nâng cao chất lượng, hiệu quả đào tạo, NCKH, trình độ chuyên môn của đội ngũ thầy giáo và năng lực quản lý điều hành của đội ngũ cán bộ lãnh đạo góp phần tích cực thực hiện mục tiêu chiến lược của Trường.

Bước sang thế kỷ XXI, truyền thống đoàn kết, bản lĩnh đi đầu, vượt khó, dám nghĩ, dám làm, năng động sáng tạo tiếp tục được khơi dậy, phát huy trên tất cả các mặt công tác của Nhà trường.

Hợp lý hoá quy mô đào tạo đại học, đẩy mạnh đào tạo sau đại học và các giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo

Trong 5 năm qua, vấn đề cải tiến, đổi mới nội dung chương trình, phương pháp đào tạo theo tinh thần hiện đại, thiết thực, hiệu quả được đặc biệt quan tâm. Nhà trường đã tăng cường phòng ốc, trang thiết bị dạy học, giáo trình, cường độ phục vụ của thư viện, khuyến khích cải tiến, đổi mới phương pháp dạy và học, thúc đẩy quá trình tự học của sinh viên. Trên cơ sở rà soát lại nội dung chương trình đang đào tạo, xây dựng chương trình khung cho tất cả các ngành kỹ thuật theo tinh thần đổi mới toàn diện, tránh sự trùng lặp, đảm bảo tính cơ bản, hiện đại, hội nhập khu vực và thế giới, phù hợp với thực tiễn phát triển của đất nước theo tinh thần chỉ đạo của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Nhà trường còn mở thêm một số ngành đào tạo mới kịp thời đáp ứng nhu cầu của xã hội: Cử nhân Tiếng Anh khoa học kỹ thuật, Sư phạm kỹ thuật, Điện tử Y - Sinh, Cơ - Điện tử, Hoá dược...

Các lớp Kỹ sư tài năng, Kỹ sư chất lượng cao, Ngoại ngữ chuyên ngành được duy trì và phát triển. Mô hình này vừa nhằm cung cấp nhân lực có chất lượng cho nhu cầu xã hội, vừa mang tính thử nghiệm để hiệu chỉnh, bổ sung chương trình đào tạo chính quy lên tầm cao hơn, đáp ứng yêu cầu hội nhập khu vực và quốc tế. Trong tương lai rất gần, từ khoá 52 trường ĐHBK Hà Nội sẽ tiến hành chuyển đổi từ đào tạo niên chế sang đào tạo theo tín chỉ. Vừa qua, Bộ Giáo dục và Đào tạo giao cho Trường triển khai 2 trong 9 chương trình đào tạo tiên tiến về kỹ thuật ở bậc đại học dạy bằng tiếng Anh, đó là chương trình Cơ - Điện tử và chương trình Kỹ thuật vật liệu.

Trong 5 năm 2001 đến 2006, ĐHBK Hà Nội đã đào tạo được 16.778 kỹ sư chính quy, 8194 kỹ sư tại chức, 2.500 kỹ sư văn bằng 2. Kết quả học tập nhìn chung có chuyển biến tích cực, nhiều sinh viên đã vươn lên trình độ học lực khá, giỏi, xuất sắc. Không ít sinh viên tham gia các kỳ thi quốc gia, olympic về Toán, Lý, Hoá, Cơ học, Tin học, Ngoại ngữ, các môn học Mác-Lênin, Robocon. Hằng năm Nhà trường đều tiến cử 10 sinh viên có thành tích học tập xuất sắc nhất vào danh sách được tuyên dương ở Quốc Tử Giám. Sinh viên ĐHBK Hà Nội tốt nghiệp ra trường phần lớn sớm được nhận vào làm việc ở các cơ quan nhà nước, đơn vị sản xuất kinh doanh.

Công tác đào tạo sau đại học đang có những chuyển biến mạnh mẽ về quy mô tuyển sinh, chất lượng đào tạo cũng như hình thức phối hợp đào tạo. Hiện nay Trường đang thực hiện đào tạo cao học ở 33 mã ngành. Quy mô tuyển sinh cao học và nghiên cứu sinh mỗi năm lên tới 1.200 người. Trong 5 năm 2001-2006 ĐHBK Hà Nội, đã đào tạo được 2.200 thạc sỹ và 220 tiến sỹ.

Đẩy mạnh NCKH, CGCN và sản xuất kinh doanh (SXKD), khẳng định vị thế của trường đại học kỹ thuật công nghiệp trọng điểm

Mở đầu thế kỷ XXI, Nhà trường đã đưa ra nhiều giải pháp khả thi để đẩy mạnh công tác NCKH, CGCN và SXKD. Trong thời kỳ 2002-2005 một số trung tâm, viện, một số phòng thí nghiệm trọng điểm đã được đầu tư hiện đại hoá và đưa vào sử dụng bước đầu có hiệu quả. Các trung tâm, viện được củng cố về mặt tổ chức, bổ sung cán bộ, cán bộ khoa học trong hoạt động này.Nghiên cứu khoa học và CGCN là nhân tố quan trọng trong việc nâng cao chất lượng đào tạo, là thước đo trình độ và uy tín của một trường đại học. Trong thời gian qua, công tác NCKH và CGCN gắn chặt hơn với thực tiễn sản xuất và nhu cầu xã hội. Số lượng đề tài nghiên cứu (cấp Nhà nước, Bộ, Trường) hằng năm liên tục tăng, từ 107 đề tài năm 2001 lên 298 năm 2005. Tương ứng là sự tăng rõ rệt về kinh phí đầu tư cho nghiên cứu khoa học, cụ thể: năm 2004 là 24 tỷ đồng, năm 2005 - 27,5 tỷ còn 2006 - gần 30 tỷ.

Năm 2005, số lượng các đề tài tham gia nhiều hơn, chất lượng các đề tài được đánh giá là tốt hơn, thể hiện rõ tính sáng tạo và tính thực tiễn của sinh viên. Với tư chất thông minh, năng động, sáng tạo, sinh viên Bách Khoa những năm gần đây mỗi năm đều đoạt từ 5 đến 7 giải thưởng VIFOTEC hạng Nhất, Nhì, Ba. Năm 2005 sinh viên Bách Khoa đã đoạt ngôi Vô địch cuộc thi sáng tạo Robot Việt Nam, 26 giải thưởng NCKH cấp Bộ và VIFOTEC, nhiều giải Olympic quốc gia các môn học.

Bổ sung, trẻ hoá đội ngũ cán bộ chuyên môn, đào tạo - bồi dưỡng các chuyên gia đầu đàn và nhà quản lý mới

Sau khi nguy cơ hẫng hụt lực lượng CBGD và cán bộ NCKH được giải toả, những năm gần đây ĐHBK Hà Nội ưu tiên tuyển dụng cán bộ có học vị tiến sỹ, cán bộ trẻ có thành tích xuất sắc trong học tập và phẩm chất đạo đức tốt. Số cán bộ trẻ này được tạo điều kiện để bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn ở trong nước hoặc ngoài nước. Độ tuổi trung bình hiện nay của gần 2.000 viên chức toàn trường là 39, trong đó có 990 cán bộ dưới 35 tuổi, 640 cán bộ dưới 30 tuổi.

Hằng năm, ngoài nguồn kinh phí của Nhà nước dành cho đào tạo cán bộ của Trường đạt trình độ sau đại học, Nhà trường còn chi 1 tỷ đồng từ quỹ tự có để bồi dưỡng nâng cao trình độ cán bộ các ngành: Ngoại ngữ, Công nghệ vật liệu, Cơ khí, Công nghệ thông tin. 186 cán bộ của ĐHBK Hà Nội đang được đào tạo bậc tiến sỹ ở nước ngoài và từ nay đến năm 2008, số cán bộ này sẽ hoàn thành luận văn của mình. Theo dự kiến, trong 5 năm tới Trường sẽ có khoảng 600 tiến sỹ trẻ được thu nhận từ nhiều nguồn khác nhau.

Đồng thời với việc đào tạo nâng cao trình độ, vừa qua ĐHBK Hà Nội đã bổ nhiệm 68 cán bộ trẻ tham gia công tác quản lý chuyên môn như Phó Trưởng khoa, Trưởng bộ môn, Trưởng PTN, Trưởng dự án phát triển...

Đội ngũ cán bộ trẻ của chúng ta rất năng động trong vận dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ thông tin, tích cực tham gia cải tiến nội dung chương trình, đổi mới phương thức đào tạo... Với sự dìu dắt của các nhà giáo, nhà khoa học lão thành, giàu kinh nghiệm, họ sẽ trưởng thành vượt bậc, là lực lượng đầy hứa hẹn của ĐHBK Hà Nội trong những thập kỷ đầu của thế kỷ XXI.

Nâng cao hiệu quả hợp tác quốc tế

Vị thế của ĐHBK Hà Nội trong quan hệ quốc tế và hiệu quả từ các mối quan hệ này mang lại cho đào tạo, NCKH cũng như bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn cho đội ngũ cán bộ của Trường ngày càng tăng lên, đặc biệt trong 5 năm gần đây.

Hiện nay, Trường có quan hệ hợp tác trong đào tạo, NCKH với trên 200 trường đại học, trung tâm NCKH, viện nghiên cứu và tổ chức giáo dục của 32 quốc gia trên thế giới. ĐHBK Hà Nội là thành viên của 8 tổ chức mạng lưới đại học quốc tế.

Thông qua hoạt động hợp tác quốc tế, hằng năm trường đã đón khoảng 500 đoàn khách quốc tế đến làm việc, giảng dạy, xây dựng dự án, tham dự hội thảo và tham quan trao đổi. Qua đó trường đã cử được 450 đến 500 lượt cán bộ và sinh viên đi nước ngoài học tập, nghiên cứu, trao đổi, hội thảo...

Hiệu quả của công tác hợp tác quốc tế được thể hiện qua những mặt sau:

- Xây dựng nguồn nhân lực trình độ cao. Hiện nay (2006) trường có khoảng 200 cán bộ giảng dạy trẻ học thạc sĩ và làm nghiên cứu sinh tại nước ngoài. Chủ yếu là Đức, Pháp, Nhật, Hàn quốc, Bỉ, Hà Lan, Ôxtrâylia và Hoa Kỳ. Phần lớn học viên và nghiên cứu sinh này đều nhận được học bổng đa phương hoặc song phương do Trường khai thác, đã tiết kiệm được hàng chục tỷ đồng mỗi năm cho nguồn ngân sách Nhà nước. Ngoài ra, hằng năm nhiều sinh viên và cán bộ ĐHBK Hà Nội được nhận học bổng tại chỗ do các trường, công ty, tập đoàn hỗ trợ trị giá hàng trăm tỷ đồng.

- Hàng chục hội nghị và hội thảo quốc tế được tổ chức tại Trường mỗi năm đã tạo điều kiện cho cán bộ và sinh viên tiếp cận với các thông tin khoa học hiện đại. - Xây dựng hàng chục dự án quốc tế về đào tạo, trang bị và nghiên cứu khoa học để góp phần tăng cường cơ sở vật chất cho Nhà trường như:   PTN Schneider cho khoa Điện   PTN Mitotuyo cho khoa Cơ khí   PTN Cơ - Điện tử Festo Didactic cho khoa Cơ khí   Dàn máy công cụ điều khiển theo chương trình (CNC) cho Trung tâm thực hành cơ khí   PTN MEMS ITIMS   PTN CISCO   Trung tâm bảo dưỡng công nghiệp

Phòng thí nghiệm MEMS hợp tác với ĐH Ritsumeikan (Nhật Bản) do NEDO tài trợ

 Đặc biệt từ sau năm 2002, khi các chương trình hợp tác đào tạo quốc tế (ITP), đào tạo tiến sĩ phối hợp (PTP), các chương trình đào tạo thạc sĩ tại Trung tâm hợp tác quốc tế về đào tạo và chuyển giao công nghệ (CICTT) được thành lập và củng cố thì vị trí và vai trò của loại hình đào tạo quốc tế đã được đánh giá cao.

Hiện đại hoá cơ sở vật chất

Theo số liệu thống kê, 5 năm qua bằng nguồn kinh phí đầu tư của Nhà nước và vốn tự có, ĐHBK Hà Nội đã xây dựng thêm được 8 công trình mới với diện tích 88.139m2: Thư viện điện tử, Trung tâm liên hợp thực hành cơ khí, Phòng thí nghiệm động cơ đốt trong, Trung tâm đào tạo kỹ thuật viên tin học, Nhà thi đấu TDTT, Sân vận động, Nhà học Tại chức và Dự án nâng cấp cơ sở hạ tầng. Đồng thời đã tiến hành cải tạo nâng cấp nhiều công trình khác với diện tích 22.207m2: Nâng tầng đầu nhà C4, C5; sửa chữa cải tạo các phòng làm việc, phòng thí nghiệm. Cải tạo, nâng cấp một cách cơ bản, đồng bộ cơ sở hạ tầng và cảnh quan chung không chỉ ở khu trường mới mà còn cả khu trường cũ.

Trong thời gian qua cũng là thời kỳ Nhà trường được trang bị nhiều phòng thí nghiệm hiện đại, xây dựng và đang thực hiện nhiều dự án lớn phục vụ công tác đào tạo và NCKH ở trình độ cao.

  PTN Polyme - phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia

  PTN Tự động hoá

  PTN của viện Khoa học Công nghệ và Môi trường

  PTN Vật liệu kim loại

  PTN Hoá dầu và chất xúc tác

  Thư viện điện tử

  PTN Động cơ đốt trong

  PTN An ninh mạng máy tính Việt Nam

  PTN Phân tích và Đo lường vật lý

  PTN Quá trình và Thiết bị Nhiệt-Lạnh

  Dự án tăng cường năng lực NCKH của Viện Công nghệ Sinh học và Thực phẩm bằng vốn ODA của Italia

  Tăng cường năng lực NCKH & CGCN về thiết kế điện tử

Ngoài ra, hàng năm trường ĐHBK Hà Nội còn được Nhà nước dành kinh phí cho một số chương trình mục tiêu:

Điều kiện làm việc và đời sống vật chất, tinh thần của cán bộ, sinh viên không ngừng được cải thiện

Thời gian gần đây, phúc lợi hằng năm cho mỗi cán bộ viên chức năm sau tăng hơn năm trước: năm 2002 - 1,8 triệu đồng, năm 2003 - 2 triệu đồng, năm 2004 - 2,4 triệu đồng, năm 2005 - 2,8 triệu đồng và năm 2006 - 3,4 triệu đồng. Các số liệu này thể hiện sự cố gắng lớn của một trường đại học với biên chế gần 2 nghìn CBVC.

Điều kiện làm việc, học tập, sinh hoạt của cán bộ và sinh viên được cải thiện thêm một bước. Văn phòng làm việc, giảng đường, lớp học, phòng thí nghiệm tiếp tục được xây dựng mới và sửa chữa nâng cấp. Cơ sở hạ tầng và cảnh quan khu trường mới được cải tạo một cách căn bản, đồng bộ, khang trang sạch đẹp hơn nhiều.

Trạm Y tế được chuyển đến cơ sở mới và được nâng cấp thành "Trung tâm Y tế Bách Khoa". Trung tâm Y tế được bổ sung cán bộ chuyên môn y dược, trang bị thêm thiết bị y tế và mở thêm một số bộ môn khám chữa bệnh. Nhờ vậy, sức khoẻ của cán bộ, sinh viên được chăm sóc kịp thời và chu đáo hơn.

Ký túc xá sinh viên sau khi giải tỏa thành công khu dịch vụ của tư nhân bao quanh trở nên phong quang, sạch đẹp và văn hóa hơn được toàn thể cán bộ, sinh viên nhiệt liệt hoan nghênh. Chủ trương khôi phục lại dịch vụ ăn uống và đầu tư xây dựng các nhà ăn mới trong khu KTX thể hiện rõ sự quan tâm của Lãnh đạo nhà trường đối với đời sống sinh viên.

5 năm đầu thế kỷ XXI, Nhà trường tiếp tục giữ vững vị trí là một trong những lá cờ đầu, điểm sáng về văn hoá thể thao của ngành và Thủ đô. Các vận động viên nam nữ Bách Khoa tham gia hầu hết các giải thể thao quan trọng của thành phố và ngành đại học, đã đoạt được nhiều giải thưởng và Huy chương các loại ở nhiều bộ môn như Bóng đá, Bóng chuyền, Cầu lông, Karate, Cờ vua... Trong đó có 21 Huy chương Vàng, 29 Huy chương Bạc và 28 Huy chương Đồng...

Trường ĐHBK Hà Nội tiếp tục được đánh giá là đơn vị có phong trào văn nghệ mạnh. Cán bộ và sinh viên Bách Khoa xuất hiện trong các Games show "Âm nhạc truyền hình", "Âm nhạc trẻ",... trên VTV3. Nhà trường duy trì "Liên hoan văn nghệ truyền thống công đoàn" nhân dịp Ngày Nhà giáo Việt Nam, thu hút hầu hết cán bộ công chức ở các khoa, viện, phòng, ban, trung tâm tham gia. Liên hoan văn nghệ hàng năm nhân dịp ngày thành lập Đoàn TNCS Hồ Chí Minh 26-3 đã trở thành hoạt động truyền thống của tuổi trẻ Bách Khoa.

Đối với cán bộ đã nghỉ hưu, Trường quan tâm bố trí việc làm cho một số người để tăng thêm thu nhập, giúp ổn định đời sống. Câu lạc bộ hưu trí Bách Khoa đã phát triển thành Hội cựu giáo chức trường ĐHBK Hà Nội và được Chủ tịch Hội cựu giáo chức Việt Nam ra quyết định công nhận ngày 15/4/2005. Hiện nay, Hội có hơn 700 hội viên, là cầu nối giữa cựu giáo chức đã nghỉ hưu với các cán bộ đương nhiệm và lãnh đạo các cấp của trường. Hội thực sự là nơi gắn bó tình đồng nghiệp, đồng chí, là phương thức phù hợp huy động tâm huyết, năng lực của cựu giáo chức vào công tác xây dựng, phát triển Nhà trường.

Trường ĐHBK Hà Nội cũng là đơn vị đi đầu trong các phong trào thi đua, các hoạt động xã hội và từ thiện. Cán bộ, sinh viên nhà trường tích cực tham gia, đóng góp vào các quỹ: "Vì người nghèo", "Tấm lòng vàng", "Đền ơn đáp nghĩa"; giúp đỡ đồng bào bị thiên tai, bị chất độc da cam, người tàn tật; xây dựng đài mẹ liệt sỹ, nhà tưởng niệm liệt sỹ...

5 năm qua Nhà trường tiếp tục là Lá cờ đầu trong phong trào "Quần chúng bảo vệ an ninh". Ngày 17/3/2006 Chủ tịch nước CHXHCN Việt Nam Trần Đức Lương đã ký quyết định số 371/2006-QĐ-CTN phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cho trường ĐHBK Hà Nội vì đã có thành tích đặc biệt xuất sắc trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Vinh dự này thuộc về tất cả các thế hệ cán bộ, sinh viên Bách Khoa trong suốt 50 năm phấn đấu xây dựng, trưởng thành và sẵn sàng chiến đấu, hy sinh cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước, bảo vệ an ninh Tổ quốc.